Extreme Future Scenario 2.0: Deltaplan Warme Buurten

Wat als… de warmtetransitie een daverend succes wordt?

Deze wat als-vraag staat aan de basis van dit extreme future scenario “Deltaplan Warme Buurten”. Ontwikkeld door Zeewaardig op basis van de Extreme Future Scenario’s-methode in samenwerking met experts uit de Warmtetransitie op de Dutch Design Week 2025 en aangescherpt door experts op bewonersparticipatie tijdens ParticipEASY in Eindhoven.

Het scenario het het doel een hoopvol narratief te introduceren in de warmtetransitie. Een verhaal dat stimuleert om in grote mogelijkheden te denken, dat een onderbouwde, mogelijke route naar een aanlokkelijke toekomst laat zien.

Het scenario:
Deltaplan Warme Buurten

In de jaren hiervoor hebben we, als gevolg van klimaatverandering, steeds meer last gekregen van hittestress en overlast door extreme regenval. Bewoners van sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen hebben hier veel meer last van dan bewoners van woningen in het hogere segment. Het gevoel van grip te hebben op het leven en de leefomgeving daalt, vooral bij die eerste groep. Als gevolg hiervan verslechtert de mentale en fysieke gezondheid, en nemen gevoelens van onvrede verder toe.

Bovendien staat er een warmtecrisis voor de deur: de Verenigde Staten dreigen de gasexport naar de Europese Unie te stoppen, waardoor grote tekorten ontstaan. De prijzen beginnen te stijgen. De onvrede zorgt voor flinke rellen in Den Haag.

Noodzaak
De noodzaak om wijken in dit veranderende klimaat bewoonbaar te houden wordt steeds duidelijker. Net als de noodzaak om van het gas af te gaan. Daarbij staat Nederland voor een grote vervangingsopgave: naast bruggen en viaducten zijn ook de rioleringen aan het einde van hun technische levensduur.

Een nieuw Deltaplan
Er is nu zóveel aan de hand dat het tijd is voor een nieuw Deltaplan. Waar het eerste Deltaplan uit 1953 gericht was op de verdediging tegen hoogwater, gaat het Deltaplan Warme Buurten het gebrek aan grip op de leefomgeving te lijf, met de warmtetransitie en de vervangingsopgave als motor. Als de schop dan toch de grond in moet om de riolering te vervangen en een alternatief voor gas aan te leggen, kan je net zo goed direct de hele wijk opknappen. Uit berekeningen blijkt dat het vervangen van alle ondergrondse infrastructuur in één keer, in plaats van verspreid over de jaren, besparingen van miljoenen oplevert. Miljoenen om te investeren in leefbaarheid.

Financiering
Het geld voor deze aanpak is er, maar is verspreid over verschillende potjes. De samenwerkende Nederlandse gemeenten richten de publiek-private corporatie De Integreerders op die het mogelijk maakt om budgetten te stapelen. Zo wordt het financieel mogelijk om hele wijken tegelijk aan te pakken.

Hyperlokale democratie
Waterschappen zijn de oudste vorm van democratie in Nederland. In waterschappen zijn inwoners, boeren en natuurbeheerders vertegenwoordigd. Vertegenwoordigers van inwoners worden gekozen via verkiezingen, de boeren en natuurbeheerders hebben een vast aantal zetels. Geïnspireerd op dit model wordt er in elke wijk een leefschap opgericht. De buurtleefschappen hebben de verantwoordelijkheid om – de naam zegt het al – de leefbaarheid in de wijk te verbeteren voor de huidige en toekomstige bewoners. In de buurtleefschappen zitten bewoners, en vertegenwoordigers van de gemeente, corporaties, energieleveranciers, en welzijns- en zorgorganisaties. De bewoners worden aangewezen via gewogen loting om een zo divers en inclusief mogelijke samenstelling te garanderen. In het buurtleefschap worden de besluiten genomen over de transformatie van de wijk. Elke wijk krijgt zijn eigen buurtleefschap. De buurtleefschappen verenigen zich in het Buurtleefschapsnetwerk om kennis en ervaring sneller met elkaar uit te kunnen wisselen en zo de transitie te versnellen.

Ben je benieuwd naar het 1.0 scenario? Lees dan het Deltaplan Grip en Eigenaarschap via de warmtetransitie.