Van visie naar participatie: samen naar een warmtenet in Delft

De gemeente Delft heeft een ambitie: de hele stad voorzien van duurzame warmte. Het plan is om in de wijken Voorhof en Buitenhof te beginnen met een warmtenet vanuit de geothermiebron
op de TU Delft Campus. In deze wijken staan grote complexen van woningcorporaties, waardoor er in één keer veel huishoudens op het warmtenet aangesloten kunnen worden. Maar hoe kunnen bewoners het best betrokken worden in deze grote transitie?

De eerste stap naar doen

Om de overgang naar een warmtenet in de wijken te realiseren, was het van groot belang de bewoners mee te nemen in de transitie. Een opgave omdat de wijken bestaan uit zeer diverse doelgroepen die deels moeilijk te bereiken zijn. Het bleek daardoor ingewikkeld om naar buiten te treden. Want hoe kan je dat het beste doen en wanneer is het juiste moment? Zeewaardig sloot aan bij het ‘Open Warmtenet Delft’ , een werkgroep bestaande uit de vier betreffende woningcorporaties: DUWO, Stedelink, Vidomes en Woonbron, de netbeheerder, de warmteleverancier en de Gemeente Delft. Aan ons de taak om de werkgroep in beweging te krijgen en eerste stappen te zetten. De straat op, het gesprek aangaan, bewoners leren kennen en de uitdagingen en behoeften in de wijk in kaart brengen. De kracht van Zeewaardig ligt in het verbinden, onderzoeken en analyseren, maar ook in het samen overgaan tot actie. We maakten een toepasselijk plan van aanpak om de wijken in te gaan. En tijdens het proces verzamelden we alle inzichten en feedback in een dynamische wijkschets die diende als ‘kennisbaak’ voor de werkgroep.

Dankzij de wijkschets kregen we inzicht in de verschillende perspectieven binnen de wijk. Dat vormde de basis voor een participatie- en communicatieaanpak die aansloot bij de verschillende behoeften en taalniveaus. – Maureen Sanchez de Boevé, Zeewaardig

Verkenning van het vraagstuk

Het vraagstuk gaat verder dan de aanleg van het warmtenet. Het gaat om mensen, lokale gevoeligheden, techniek en kosten. Daarom zijn we niet direct begonnen met de uitwerking van een participatie- en communicatieaanpak, maar eerst met een brede verkenning van de wijk. In drie strategische sessies met de woningcorporaties, wijk- en sociaal beheerders brachten we de sociale infrastructuur van de wijk in kaart. We verkenden de verschillende doelgroepen, bestaande buurtinitiatieven, geplande onderhoudsprojecten en bekende sleutelfiguren. Zo zagen we onder meer dat specifieke aandacht nodig was voor ouderen, studenten, jonge gezinnen en starters. Uit de verkenning ontstond een concreter beeld van de wijk, dat diende als basis voor onze verdere aanpak.

Meer inzicht en gevoel bij de leefwereld van bewoners

Door middel van laagdrempelige portiekgesprekken zochten we direct contact met bewoners. Zo kwamen we erachter wat zij al wisten over warmtenetten, hoe zij betrokken willen worden bij de realisatie, en via welke middelen en kanalen zij het liefst geïnformeerd worden. Door de wijk in te gaan, verzamelden we niet alleen belangrijke inzichten, maar kregen we ook meer gevoel bij de leefwereld van bewoners. We deden dit samen met de werkgroep, wat extra waardevol bleek, want zo konden ook zij met eigen ogen zien wat er speelde, in gesprek gaan en ervaren waar kansen en uitdagingen lagen. Het leidde tot meer begrip en een beter beeld van de behoeften en de dynamiek in de wijk.

De stap naar buiten treden kan spannend zijn. Vaak zijn we geneigd een compleet verhaal en uitleg te willen geven voor we in gesprek gaan. Dat blijkt vaak niet nodig. Door gewoon maar eens in gesprek te gaan leer je van bewoners en kun je juist je verhaal hier beter op aansluiten. – Renate Hilhorst, Zeewaardig

Vier fasen participatie- en communicatiestrategie

We ontwikkelden een participatie- en communicatiestrategie, opgebouwd rond vier fasen:

1. Ik weet dat er iets staat te gebeuren
2. Ik begrijp wat er staat te gebeuren
3. Ik begrijp de invloed op mij
4. Ik word op de hoogte gehouden van het proces

Voor elke fase en per doelgroep stelden we passende uitingen en communicatie- en participatieactiviteiten op, zodat bewoners stap voor stap meegenomen werden in het proces

Ons gezicht laten zien

Tijdens de volgende stap in het proces brachten we gesprekken op gang via verschillende initiatieven in de wijk. We ontwierpen opvallende, creatieve objecten samen met een sociale werkplaats. Voor kinderen maakten we een doeboekje, waarmee ook ouders indirect betrokken raakten. En er waren Warmtepleinen die fungeerden als toegankelijke ontmoetingsplekken voor vragen, zorgen en ideeën. Vanuit de gemeente, netbeheerder, warmteleverancier en alle woningcorporaties stonden daar de juiste mensen voor persoonlijke hulp, uitleg en praktische tips. Ook organiseerden we workshops en bijeenkomsten, en ondersteunden we initiatieven van bewonersgroepen in aanloop naar de warmtetransitie.

Het werkt goed als de gemeente of een partij een gezicht krijgt en één-op-één het gesprek aangaat. – Maureen Sanchez de Boevé, Zeewaardig

Om alle bewonersgroepen zo goed mogelijk te bereiken en informeren, maakten we in kleinere werkgroepen diverse video’s, posters, nieuwsbrieven en infographics waarbij we rekening hielden met leesniveaus en verschillende talen. Door de werkgroep op te splitsen en in kleine groepen aan de slag te gaan, konden we sneller werken en overgaan tot actie.

Doen, leren, aanpassen en verbeteren: Delft bouwt voort aan het warmtenet

Tijdens het gehele project verzamelden we voortdurend feedback via de diverse kanalen, evalueerden we onze participatie-activiteiten en pasten we ons plan aan op basis van inzichten en veranderende behoeften in de wijk.

Het maakt mij trots om een zoekende projectgroep zo in beweging te zien gaan. De twijfel stap voor stap bij hen wegnemen en het vertrouwen en lef te zien toenemen om te gaan participeren, communiceren en doen. – Renate Hilhorst, Zeewaardig

Door de inzet van verschillende communicatiemiddelen, het aangaan van direct contact en het creëren van participatiemogelijkheden, is er steeds meer vertrouwen onder bewoners gewonnen in aanloop naar de overgang naar het warmtenet. We kijken terug op een leerzaam en succesvol project in Delft!

Betrokkenen

• Woningcorporatie DUWO
• Woningcorporatie Stedelink
• Woningcorporatie Vidomes
• Woningcorporatie Woonbron,
• Netbeheerder Netverder
• Warmteleverancier InWarmte
• Gemeente Delft

Ook overgaan tot actie?

Zeewaardig helpt je de stap te maken naar het doen. We nemen je mee in het proces om een duurzame verandering te laten plaatsvinden die ook zonder ons in de toekomst kan worden voortgezet. Neem gerust contact met ons op!

• renate@zeewaardig.com
• 06 55 74 58 09